Thị trường trái phiếu châu Âu chịu sức ép, dòng tiền tìm đến tài sản an toàn

Thị trường trái phiếu châu Âu đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt khi nhà đầu tư ngày càng thận trọng trước tình hình tài khóa và chính trị tại một số nền kinh tế lớn. Sau đợt bán tháo trái phiếu gần đây, dòng tiền đang rời khỏi những quốc gia bị đánh giá có rủi ro cao hơn và chuyển sang các thị trường được xem là an toàn, trong đó Đức nổi lên như một điểm đến đáng chú ý.

Theo Reuters, sự thay đổi trong khẩu vị đầu tư đang tạo ra một thứ hạng mới giữa các thị trường nợ tại châu Âu. Pháp, từng được xem là một trong những lựa chọn tương đối an toàn, hiện chịu áp lực bán mạnh. Trong khi đó, trái phiếu Đức cùng một số thị trường có nền tảng tài khóa tốt hơn như Hà Lan, Thụy Sĩ và Thụy Điển lại thu hút dòng tiền.

Pháp trở thành tâm điểm của đợt bán tháo trái phiếu

Pháp đang là một trong những thị trường chịu sức ép lớn nhất. Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 70 điểm cơ bản trong tháng 9 và lên mức cao nhất kể từ năm 2002. Lợi suất tăng khiến chi phí đi vay của chính phủ cao hơn, đồng thời làm bài toán cân đối ngân sách trở nên khó khăn hơn.

Một trong những nguyên nhân chính khiến nhà đầu tư lo ngại là tình trạng thâm hụt ngân sách của Pháp. Chính phủ nước này cho biết thâm hụt có thể vượt mục tiêu 5%, trong khi các biện pháp thắt chặt chi tiêu được đưa ra vẫn chưa hoàn toàn thuyết phục thị trường.

Bên cạnh vấn đề tài khóa, cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 cũng tạo thêm bất ổn. Pháp dự kiến phát hành lượng trái phiếu kỷ lục khoảng 340 tỷ euro trong năm 2027 để tài trợ cho hoạt động của chính phủ và tái cấp vốn cho các khoản nợ phát sinh trong giai đoạn COVID-19.

Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu Pháp và Đức, một chỉ báo quan trọng phản ánh mức phí rủi ro mà nhà đầu tư yêu cầu, từng tăng lên gần 160 điểm cơ bản. Đây là mức cao nhất kể từ năm 2012 và cho thấy thị trường đang yêu cầu mức bù rủi ro lớn hơn đối với tài sản nợ của Pháp.

Italy cũng đối mặt nguy cơ lan rộng từ khủng hoảng trái phiếu

Italy là một thị trường khác đang được giới đầu tư theo dõi sát sao. Chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ Italy kỳ hạn 10 năm so với Đức đã tăng lên khoảng 130 điểm cơ bản, từ mức 80 điểm cơ bản chỉ một tháng trước đó.

Sức ép đối với Italy xuất phát từ những lo ngại về khả năng kiểm soát nợ công và thâm hụt ngân sách. Theo Reuters, tỷ lệ nợ công trên GDP của Italy hiện ở mức khoảng 138,6% và dự kiến sẽ vượt Hy Lạp trong năm nay để trở thành mức cao nhất trong Liên minh châu Âu. Chính phủ Italy cũng dự kiến thâm hụt ngân sách sẽ vượt giới hạn 3% của EU.

Trong bối cảnh Pháp đang chịu áp lực, giới đầu tư lo ngại những bất ổn trên thị trường trái phiếu có thể lan sang Italy và các nền kinh tế khác. Yếu tố chính trị cũng được quan tâm khi Italy sẽ tổ chức bầu cử vào năm tới.

Đức lấy lại vị thế tài sản trú ẩn

Trái ngược với Pháp và Italy, Đức đang trở lại vị trí là một trong những thị trường trú ẩn an toàn tại châu Âu. Khi nhà đầu tư giảm mức độ chấp nhận rủi ro, trái phiếu chính phủ Đức được ưu tiên nhờ nền tảng tài khóa được đánh giá tốt hơn.

Lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm đã giảm khoảng 17 điểm cơ bản trong tuần trước, trong khi lợi suất trái phiếu Pháp tăng. Diễn biến trái chiều này cho thấy dòng tiền đang thực sự chuyển dịch từ những tài sản có rủi ro cao sang các tài sản được xem là chất lượng hơn.

Một số quốc gia khác cũng hưởng lợi từ xu hướng này. Lợi suất trái phiếu Hà Lan, Thụy Sĩ và Thụy Điển đều giảm trong tuần trước. Đây là dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư đang ưu tiên các quốc gia có mức nợ thấp và nền tảng tài chính ổn định hơn.

Anh và Tây Ban Nha vẫn giữ được sức chống chịu

Anh và Tây Ban Nha, dù từng chịu nhiều áp lực trên thị trường trái phiếu, hiện chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng như Pháp. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm tăng khoảng 36 điểm cơ bản trong tháng 9, thấp hơn đáng kể so với mức tăng của Pháp.

Trong khi đó, Tây Ban Nha đang nhận được đánh giá tích cực hơn nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế tương đối mạnh trong những năm gần đây. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Tây Ban Nha hiện thấp hơn Pháp khoảng 75 điểm cơ bản, trái ngược với giai đoạn khủng hoảng nợ châu Âu năm 2012 khi trái phiếu Tây Ban Nha từng có lợi suất cao hơn Pháp tới khoảng 500 điểm cơ bản.

Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn theo dõi khả năng hiệu ứng lan truyền từ Pháp sang các thị trường khác. Nếu chênh lệch lợi suất tiếp tục mở rộng tại những quốc gia có nền tảng tài chính tốt hơn, thị trường có thể bước vào một giai đoạn biến động mạnh hơn.

Điều gì đang thay đổi trên thị trường trái phiếu châu Âu?

Diễn biến hiện tại cho thấy nhà đầu tư không còn đánh giá trái phiếu chính phủ châu Âu theo một nhóm đồng nhất. Thay vào đó, yếu tố tài khóa, mức nợ công, triển vọng tăng trưởng và rủi ro chính trị đang ngày càng quyết định dòng tiền.

Trong môi trường lãi suất và chi phí vay ở mức cao, những quốc gia có thâm hụt lớn hoặc nợ công cao có thể phải đối mặt với áp lực gia tăng đối với lợi suất trái phiếu. Ngược lại, những quốc gia sở hữu nền tảng tài chính tốt có khả năng trở thành điểm đến của dòng tiền khi thị trường chuyển sang trạng thái phòng thủ.

Đối với nhà đầu tư, biến động lần này cũng cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, lãi suất và giá trái phiếu. Khi lợi suất tăng, giá trái phiếu thường chịu áp lực giảm, đồng thời chi phí huy động vốn của chính phủ và doanh nghiệp cũng tăng lên.

Thị trường trái phiếu châu Âu vì vậy có thể tiếp tục là một trong những yếu tố quan trọng tác động đến thị trường tài chính toàn cầu trong thời gian tới. Nhà đầu tư sẽ đặc biệt quan tâm đến khả năng kiểm soát ngân sách của các chính phủ, diễn biến lãi suất và mức độ lan rộng của áp lực từ Pháp sang các nền kinh tế khác.